Puantaj nedir, ne işe yarar?
Puantaj, her çalışanın ayın her günü için çalıştığını, izinli, raporlu, tatilde ya da devamsız olduğunu ve çalıştığı günlerde kaç saat çalıştığını gösteren aylık kayıttır. Eski adıyla "puantaj defteri" ya da "puantaj cetveli" olarak da bilinir.
Puantajın asıl işi, ay sonunda üç soruya güvenilir cevap vermektir: çalışan kaç gün ücret almalı, kaç saat fazla mesai yaptı ve SGK'ya kaç gün bildirilmeli? Bordro, fazla mesai ödemesi ve SGK bildirimi bu üç cevaptan çıkar. Puantaj yanlışsa üçü de yanlış olur.
Puantaj kaydı tutmak zorunlu mu?
"Puantaj" adında bir belge kanunda geçmez, ama puantajın içeriğini oluşturan kayıtları tutmak zorunludur. Çalışma Süreleri Yönetmeliği'nin 9. maddesi, işverenin işçilerin çalışma sürelerini "uygun araçlarla" belgelemek zorunda olduğunu söyler.
Puantajla bağlantılı diğer yükümlülükler şunlar:
- Fazla mesai belgesi: Fazla Çalışma Yönetmeliği'nin 10. maddesine göre işveren, fazla çalışma saatlerini gösteren bir belge düzenler ve imzalı bir nüshasını işçinin özlük dosyasında saklar.
- Ücret hesap pusulası: İş Kanunu'nun 37. maddesine göre işçiye, fazla çalışma, hafta tatili, bayram ve genel tatil ücretleri gibi eklemelerin ve kesintilerin ayrı ayrı gösterildiği bir pusula verilir. Bu kalemler puantajdan gelir.
- Özlük dosyası: İşveren, kanunlar uyarınca düzenlemek zorunda olduğu belge ve kayıtları özlük dosyasında saklar ve istendiğinde yetkililere gösterir (m. 75).
- SGK eksik gün bildirimi: 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesine göre ay içinde bazı günlerde çalıştırılmayan ve ücret ödenmeyen sigortalıların eksik gün nedeni ve sayısı bildirilir; eksik günler belgeyle ispatlanamazsa primler Kurumca tahsil edilir.
Puantaj adım adım nasıl hazırlanır?
Puantaj, günlük giriş-çıkış kaydından başlar ve ay sonunda gün ve saat toplamlarıyla biter. Yedi adımda şöyle hazırlanır:
- Çalışan listesini ve dönemi belirleyin. Her çalışan için ayın ilk gününden son gününe kadar bir satır açın; ay içinde işe giren veya ayrılanların tarihlerini not edin.
- Her güne bir durum kodu verin. Çalıştı, hafta tatili, resmi tatil, yıllık izin, mazeret izni, raporlu, ücretsiz izin, devamsız gibi durumları ayrı kodlarla işaretleyin. Kanunda zorunlu bir kod listesi yoktur; önemli olan her durumun ayrı izlenmesidir.
- Çalışılan günlere giriş ve çıkış saatini yazın. Saatleri ay sonunda hafızadan değil, o gün tutulan kayıttan alın.
- Ara dinlenmesini düşün. İş Kanunu'nun 68. maddesine göre ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz; net süre, çıkış ile giriş arasındaki farktan ara düşülerek bulunur.
- Haftalık toplamları alın. Her haftanın net çalışma süresini toplayın ve 45 saat ile karşılaştırın; aşan kısım fazla mesaidir.
- Ay sonu sayımlarını çıkarın. Çalışılan gün, ücretli izin ve tatil günleri, eksik günler (ücretsiz izin, devamsızlık, rapor) ve toplam fazla mesai saati ayrı ayrı sayılır.
- Kontrol edip bordroya aktarın. İzin ve rapor günlerini belgelerle karşılaştırın, fazla mesai belgesini imzalatın ve sayımları bordroyu hazırlayan kişiye iletin.
Puantajda hangi günler nasıl işaretlenir?
Her gün kodu bordroda ve SGK bildiriminde farklı bir sonuç doğurur; bu yüzden kodu doğru seçmek, net ücretin ve bildirilen prim gününün doğru olması demektir. Kanundaki karşılıkları şöyle:
| Gün türü | Ücret | SGK'ya etkisi | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Çalışılan gün | Ödenir | Prim günü | — |
| Hafta tatili (çalışılmayan) | O günün ücreti tam ödenir | Prim günü | İş K. m. 46 |
| Ulusal bayram / genel tatil (çalışılmayan) | O günün ücreti tam ödenir | Prim günü | İş K. m. 47 |
| Ulusal bayram / genel tatilde çalışma | Ayrıca bir günlük ücret eklenir | Prim günü | İş K. m. 47 |
| Yıllık izin | Ücretli | Prim günü | İş K. m. 53 vd. |
| Evlenme, ölüm, eşin doğumu izni | Ücretli | Prim günü | İş K. Ek m. 2 |
| Raporlu gün | Koşulları varsa SGK geçici iş göremezlik ödeneği öder | İşveren ücret ödemiyorsa eksik gün | İş K. m. 48; 5510 m. 86 |
| Ücretsiz izin, devamsızlık | Ödenmez | Eksik gün | 5510 m. 86 |
İki ayrıntıya dikkat edin. Aylık ücretli çalışanların hafta tatili ve genel tatil ücreti aylığın içindedir; ayrıca ödenmez, ama genel tatilde çalışılırsa her gün için ek bir günlük ücret ödenir (m. 49). Yıllık izin hesabında da izne denk gelen hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz (m. 56); bu günleri puantajda izin değil, tatil olarak işaretleyin.
Puantajda çalışma saati ve fazla mesai nasıl hesaplanır?
Günlük net süre, çıkış saatinden giriş saati ve ara dinlenmesi çıkarılarak bulunur; fazla mesai ise günlük değil haftalık toplama göre belirlenir. Haftalık toplamın 45 saati aşan kısmı fazla mesaidir ve %50 zamlı ödenir. Günlük çalışma ise fazla mesai dahil 11 saati aşamaz.
Bir çalışanın bir haftalık puantajı şöyle olsun:
| Gün | Kod | Giriş | Çıkış | Ara | Net |
|---|---|---|---|---|---|
| Pazartesi | Çalıştı | 08:30 | 18:30 | 1 saat | 9 saat |
| Salı | Çalıştı | 08:30 | 18:30 | 1 saat | 9 saat |
| Çarşamba | Yıllık izin | — | — | — | — |
| Perşembe | Çalıştı | 08:30 | 19:30 | 1 saat | 10 saat |
| Cuma | Çalıştı | 08:30 | 18:30 | 1 saat | 9 saat |
| Cumartesi | Çalıştı | 08:30 | 18:30 | 1 saat | 9 saat |
| Pazar | Hafta tatili | — | — | — | — |
| Toplam | 46 saat |
Bu haftada net çalışma 46 saattir; haftalık sınırı aşan 1 saat fazla mesaidir. Çarşamba günkü yıllık izin, bu haftanın çalışma saatine eklenmez.
Fazla mesai hesabında küçük bir kural daha var: Fazla Çalışma Yönetmeliği'nin 5. maddesine göre yarım saatten az süreler yarım saat, yarım saati aşan süreler bir saat sayılır. Ay başı ve sonundaki yarım haftaları da önceki veya sonraki ayın günleriyle birlikte kontrol edin; hafta, ay sınırına göre bölünmez.
Örnek: puantaj bordroya nasıl yansır?
Puantajın ay sonu özeti, bordrodaki ek ödemeleri ve kesintileri doğrudan belirler. 2026'da asgari ücretle (33.030 ₺ brüt) çalışan bir işçinin ay sonu puantaj özeti şöyle olsun:
| Puantaj kalemi | Sayı | Bordroya etkisi (brüt) |
|---|---|---|
| Ücretsiz izin | 1 gün | Bir günlük ücret düşülür: 1.101 ₺ |
| Fazla mesai | 4 saat | Her saat için 220,20 ₺ eklenir |
| Genel tatilde çalışma | — | Bu ay yok |
| SGK eksik gün | 1 gün (ücretsiz izin) | Eksik gün nedeni ve sayısı bildirilir |
Bu örnekte günlük ücret aylık brüt ücretin bir günlük karşılığıdır; saatlik ücret ise uygulamada aylık brüt ücretin 225'e bölünmesiyle bulunur. Kendi rakamlarınızla saat ve ücret hesabı için çalışma saati hesaplama aracı ve fazla mesai ücreti hesaplama aracı işinizi görür. Fazla mesainin onay, sınır ve ceza kurallarını fazla mesai kuralları rehberimizde anlattık.
Ay sonunda puantajı nasıl kontrol edersiniz?
Puantajı bordroya göndermeden önce boş gün, sınırı aşan gün ve belgesiz eksik gün kalmadığından emin olun. Kısa bir kontrol listesi:
- Her takvim gününün bir kodu var mı? Boş kalan gün, ya ücret ya da prim günü hatasıdır.
- Günlük sınırı aşan gün var mı? Fazla mesai dahil günlük 11 saati aşan kayıtları giriş-çıkış saatleriyle yeniden kontrol edin.
- Haftalık toplamı sınırı aşan hafta var mı? Varsa fazla mesai bordroya eklenmeli ve fazla mesai belgesi imzalatılmalı.
- Eksik günler belgeli mi? Rapor günleri rapor tarihleriyle, ücretsiz izin günleri yazılı izin talebiyle uyuşmalı.
- İzin günleri doğru mu? İzne denk gelen hafta tatili ve genel tatil günleri izin olarak sayılmamalı.
En sık yapılan hatalar nelerdir?
En sık hata, puantajı ay sonunda hafızadan ya da tahminle doldurmaktır; geriye dönük doldurulan bir kayıt, olası bir uyuşmazlıkta zayıf bir kanıttır. Diğer yaygın hatalar:
- Ara dinlenmesini çalışma süresine katmak. Ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz; net süre aradan sonra hesaplanır.
- Fazla mesaiyi günlük hesaplamak. Bir gün 10 saat çalışılması tek başına fazla mesai değildir; ölçüt haftalık toplamdır.
- Tatil ve izin günlerini karıştırmak. Yıllık izne denk gelen hafta tatili izin sayılmaz; yanlış kod, izin bakiyesini ve ücreti birlikte bozar.
- Raporlu günü ücretsiz izin gibi işaretlemek. İkisi de eksik gün olabilir ama nedenleri ve ispat belgeleri farklıdır; SGK'ya doğru nedenle bildirilmelidir.
- Fazla mesaiyi belgelememek. Fazla çalışma saatlerini gösteren imzalı belge, yönetmelik gereği zorunludur.
Hazır bir tabloyla başlamak isterseniz ücretsiz puantaj şablonunu kullanabilirsiniz. Giriş-çıkış kayıtlarını sistemli tutmanın yollarını ise PDKS nedir rehberimizde karşılaştırdık.