Kullanılmayan izin ücreti ne zaman ödenir?
İş Kanunu’na göre iş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erdiğinde, işçinin hak kazanıp kullanmadığı yıllık izin günlerinin ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden ödenir. İstifa, işveren feshi, emeklilik ya da haklı nedenle fesih fark etmez. Bu ödeme, kıdem ve ihbar tazminatından ayrı bir alacaktır.
Nasıl hesaplanır?
- Kullanılmayan gün sayısını belirleyin: her hizmet yılı için hak edilen izinlerin toplamından kullanılanları düşün.
- Günlük ücreti bulun: son aylık brüt ücret ÷ 30. Prim, ikramiye ve fazla mesai ücretleri dahil edilmez.
- Çarpın: günlük ücret × kullanılmayan gün = brüt izin ücreti.
- Kesintileri düşün: SGK işçi payı (%14), işsizlik sigortası (%1), gelir vergisi ve damga vergisi.
Örnek: asgari ücretli, 10 gün kullanılmamış izin
| Günlük brüt ücret (33.030 ÷ 30) | 1.101,00 TL |
|---|---|
| Brüt izin ücreti (10 gün) | 11.010,00 TL |
| SGK + işsizlik (%15) | 1.651,50 TL |
| Gelir vergisi (Ocak, %15 dilim) | 1.403,77 TL |
| Damga vergisi | 83,56 TL |
| Tahmini net | 7.871,17 TL |
Asgari ücret vergi istisnası maaşın kendisinde kullanıldığı için izin ücretine ayrıca uygulanmaz; bu yüzden izin ücretinden gelir vergisi kesilir. Yılın ilerleyen aylarında kümülatif matrah yükseldiği için aynı tutarın neti düşebilir; hesaplayıcıdaki “ayrılış ayı” alanı bunu hesaba katar.
Birikmiş izinler büyük tutarlara ulaşabilir
Yıllarca izin kullanmamış bir çalışanın alacağı hızla büyür. 7 yıldır çalışan ve hiç izin kullanmamış biri, ilk beş yıl için 14’er, sonraki iki yıl için 20’şer gün olmak üzere toplam 110 gün izin biriktirmiştir. Son brüt ücreti 50.000 TL ise günlük ücret 1.666,67 TL, brüt izin ücreti 110 × 1.666,67 = 183.333,33 TL olur. Bu tutar, ayrılışta kıdem ve ihbar tazminatına ek olarak ödenir.
Bilinmesi gereken kurallar
- Yıllık izin hakkından vazgeçilemez. Sözleşme sürerken izin kullandırılmayıp yerine para ödenmesi, izin hakkını ortadan kaldırmaz; izin ücretine dönüşme yalnız sözleşme sona erdiğinde söz konusudur.
- Hak edilmemiş dönem için ödeme yoktur. Son yıldönümünden sonra geçen ve bir yılı tamamlamayan süre için izin hakkı doğmaz; yalnız hak edilip kullanılmayan günler ödenir.
- İhbar süresiyle birleştirilmez. Kullanılmayan izin, bildirim süresinin içine sıkıştırılamaz.
Kullanılmayan izin nasıl tespit edilir?
İşveren, çalışanların yıllık izin durumunu gösteren bir izin kayıt belgesi tutmakla yükümlüdür. Uyuşmazlık halinde iznin kullandırıldığını ispat yükü işverendedir; bu ispat genellikle işçinin imzasını taşıyan izin belgeleriyle yapılır. Hak edilen günleri yıl yıl görmek için yıllık izin hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- Primleri ücrete eklemek. İzin ücretinde prim, ikramiye ve fazla mesai hesaba katılmaz.
- Kesinti yapmamak. İzin ücreti, kıdem tazminatı gibi yalnız damga vergisine tabi değildir; SGK ve gelir vergisi kesilir.
- İstifada ödememek. Ayrılış nedeni ne olursa olsun kullanılmayan izin ücreti ödenir.
- Eski ücretle hesaplamak. İznin hak edildiği yılın değil, ayrılış tarihindeki son ücretin esas alınması gerekir.