Ücretlerde gelir vergisi nasıl hesaplanır?
Çalışanların ücretinden kesilen gelir vergisi, artan oranlı bir tarifeyle ve kümülatif olarak hesaplanır. Yani her ayın vergisi, o ayın matrahına tek başına değil, yılın başından o aya kadar biriken toplam matraha bakılarak bulunur.
- Brüt ücretten SGK işçi payı (%14) ve işsizlik sigortası (%1) düşülür; kalan tutar bu ayın gelir vergisi matrahıdır.
- Önceki ayların matrahları ile bu ayın matrahı toplanır (kümülatif matrah).
- Tarife, önce önceki kümülatife, sonra yeni kümülatife uygulanır; aradaki fark bu ayın vergisidir.
- Bulunan vergiden asgari ücret gelir vergisi istisnası düşülür.
2026 gelir vergisi tarifesi (ücretler)
| Kümülatif matrah | Oran | Dilimin sonuna kadar toplam vergi |
|---|---|---|
| 0 – 190.000 TL | %15 | 28.500 TL |
| 190.000 – 400.000 TL | %20 | 70.500 TL |
| 400.000 – 1.500.000 TL | %27 | 367.500 TL |
| 1.500.000 – 5.300.000 TL | %35 | 1.697.500 TL |
| 5.300.000 TL üzeri | %40 | — |
Örnek: 50.000 TL brüt maaş
Aylık matrah 50.000 − 7.000 − 500 = 42.500 TL’dir. Ocak’ta kümülatif matrah 42.500 TL olduğu için vergi %15’ten 6.375,00 TL hesaplanır; asgari ücret istisnası (4.211,33 TL) düşülünce 2.163,67 TL ödenir. Ekim ayına gelindiğinde önceki kümülatif 382.500 TL’dir; bu ayın 42.500 TL’lik matrahının 17.500 TL’si %20’den, 25.000 TL’si %27’den vergilenir: 3.500 + 6.750 = 10.250 TL. Ekim istisnası 5.615,10 TL düşülünce ödenecek vergi 4.634,90 TL olur.
Asgari ücret istisnası
2022’den bu yana her çalışanın ücretinin asgari ücrete isabet eden kısmı gelir vergisinden istisnadır. Uygulamada bu, asgari ücretin o aya ait gelir vergisi kadar bir indirim demektir. Asgari ücretin de yıl içinde dilim değiştirmesi nedeniyle istisna 2026’da Temmuz’da 4.537,75 TL’ye, Ağustos’tan itibaren 5.615,10 TL’ye çıkar. Bu yüzden bazı aylarda brüt maaş aynıyken net maaş artabilir.
Ek ödemeler vergiyi nasıl etkiler?
Fazla mesai, prim, ikramiye ve nakit ödenen yan haklar ödendikleri ayın brütüne eklenir. Bu ödemeler o ayın matrahını büyüttüğü için kümülatif matrah daha hızlı yükselir ve bir sonraki dilime daha erken geçilir. Yıl ortasında verilen büyük bir ikramiye, hem o ayın vergisini hem de sonraki ayların vergi oranını artırabilir. Bu yüzden yıllık net ücret planlanırken ek ödemelerin zamanlaması da hesaba katılmalıdır.
Bordroda nerede görünür?
Ücret bordrosunda “gelir vergisi matrahı”, “kümülatif vergi matrahı”, “hesaplanan gelir vergisi”, “asgari ücret gelir vergisi istisnası” ve “ödenecek gelir vergisi” satırları bulunur. Bu araca bir önceki ayın bordrosundaki kümülatif matrahı girerseniz, bu ayın kesintisini bordroyla aynı yöntemle görürsünüz.
Sık yapılan hatalar
- Her ayı ayrı vergilendirmek. Ücret vergisi kümülatif matrahla hesaplanır; Ocak ile Aralık arasında oran değişir.
- Brütü matrah sanmak. Matrah, SGK ve işsizlik primi düşüldükten sonra kalan tutardır.
- İstisnayı unutmak. Asgari ücret istisnası her çalışana, ücretinden bağımsız olarak uygulanır.
- İş değişikliğinde kümülatifi taşımamak. Yıl içinde işe başlayan çalışanın kümülatifi yeni işyerinde sıfırdan başlar; önceki işyerindeki matrah kesintiyi değiştirmez.
Brütten nete tam bordroyu 12 ay boyunca görmek için maaş hesaplama aracını kullanabilirsiniz.